Çift yönlü ERV ile tek yönlü taze hava cihazı arasındaki fark nedir?

Kışın yatak odasının penceresini aralık bırakan herkes aynı ikilemi yaşar: hava tazelenir ama oda soğur. Çift yönlü ERV ile tek yönlü taze hava cihazı arasındaki fark tam bu noktada ortaya çıkar. ERV iki işi birlikte yapar: bayat oda havasını dışarı yollar, yerine dış havayı çeker; bu iki akış, cihazın içindeki çekirdekte birbirine karışmadan enerji alışverişi yapar; böylece dışarı giden havanın ısısının büyük kısmı içeri giren havaya aktarılır. Tek yönlü cihaz ise yalnızca dış havayı alır, filtrelerden geçirip odaya verir; içerideki hava kapı aralıklarından, aspiratörden ya da pencere fitillerinden kendi yolunu bulur. Birincisi dengeli ve ısıyı geri kazanan bir sistemdir, ikincisi filtreli bir besleme cihazıdır.

Aşağıda iki yaklaşımı basınç, ısı kaybı, filtre ve ses açısından tek tek ele alıyoruz. Sayılar OksiTek'in duvara monte iki serisinden geliyor: çift yönlü OKS-AHE ERV ve tek yönlü OKS-S200.

Hava iki cihazda nasıl dolaşıyor?

Çift yönlü bir ısı geri kazanım cihazında dört ağız vardır. Dışarıdan gelen hava bir kanaldan girer, çekirdekten geçer ve odaya verilir. Odadaki kullanılmış hava ise cihaza geri döner, aynı çekirdeğin öbür kanallarından geçer ve ikinci bir kanalla dışarı atılır. OKS-AHE serisinin katalogdaki kurulum şeması bu düzeni gösterir: dış mekandan hava girişi, dışarıya hava çıkışı, iç mekana hava çıkışı ve iç mekan hava dönüşü. Bunu yapabilmek için cihazın içinde iki sessiz fan, bir enerji değişim çekirdeği ve duvarın içinden geçen iki adet Ø100 mm kanal bulunur.

Tek yönlü cihazda yol daha kısadır. Tek bir fan, dış havayı tek bir kanaldan çeker, filtrelerden geçirir ve odaya bırakır. OKS-S200 serisinde ve daha küçük gövdeli OKS-MS200B'de yapı böyledir: duvarda tek delik, arkada tek Ø100 mm bağlantı ağzı. Odadan havayı geri çeken ikinci bir fan yoktur.

Basınç dengesi: içerideki hava nereye gidiyor?

Bir odaya saatte belli miktarda hava basarsanız, aynı miktarın bir yerden çıkması gerekir. Tek yönlü cihaz çalışırken oda dışarıya göre çok hafif bir artı basınca geçer ve hava en kolay bulduğu aralıklardan çıkar: kapı altı, pencere fitilleri, banyo veya mutfak aspiratörünün kanalı. Bunun iyi bir yanı var; dışarıdan rastgele sızan filtresiz hava yerine odaya giren havanın büyük kısmı filtreden geçmiş olur.

Sınırı ise şudur: Pencereleri çok sıkı kapanan, kapısı contalı bir odada havanın çıkacağı yol daralırsa cihazın verebildiği hava miktarı da beklenenden az kalabilir. Böyle odalarda kapının altında birkaç milimetrelik bir boşluk bırakmak ya da evin başka bir noktasında çıkış yolu olduğundan emin olmak işe yarar.

ERV'de bu soru pek ortaya çıkmaz. Cihaz aynı anda hem verir hem çeker; içeri giren ve dışarı çıkan hava birbirine yakın olduğundan oda basıncı belirgin biçimde değişmez. Kapıların kendiliğinden çarpması, aralıklardan gelen ıslık sesi gibi küçük rahatsızlıklar da bu yüzden dengeli sistemlerde daha az görülür.

Kışın ısı kaybı: farkın en çok hissedildiği yer

Dışarıdan alınan her metreküp hava, oda sıcaklığına gelene kadar ısıtılmak zorundadır. Mühendislikte kullanılan kaba bir yaklaşım şöyledir: gereken ısı (W) ≈ 0,34 × hava debisi (m³/h) × iç ve dış sıcaklık farkı (°C). Bir örnek düşünelim: Dışarısı 0 °C, içerisi 20 °C ve odaya saatte 100 m³ taze hava giriyor. 0,34 × 100 × 20 = 680 W eder. Yani odanın ısıtma sistemi, yalnızca bu taze havayı ısıtmak için sürekli yaklaşık 680 W'lık bir yükü karşılamak durumunda kalır.

Tek yönlü cihazda bu yükün tamamı evin ısıtmasına kalır. Katalog OKS-S200 için ısı geri kazanım etkinliği vermez; bu yüzden hesap yaparken gelen havanın dış sıcaklığa yakın girdiğini varsaymak doğru olur. ERV'de ise dışarı atılan ılık hava, çekirdekte enerjisinin büyük kısmını içeri giren soğuk havaya bırakır. OKS-AHE serisi için katalogda verilen etkinlik %92,5–94'tür. Aynı örneğe bu değerle bakınca, kağıt üzerinde ısıtmaya kalan yük birkaç on watt düzeyine iner. Gerçek kullanımda bu oran dış sıcaklık, hava miktarı ve filtrelerin temizliği gibi koşullarla değişir; yine de ölçeği göstermesi açısından fark büyüktür.

ERV kavramı genel olarak duyulur ısının yanında nemin bir kısmının da aktarılmasını anlatır. OKS-AHE'deki çekirdek, katalogda "enerji değişim çekirdeği" olarak geçer ve üreticiye göre yüksek termal iletkenliğe sahip PSY molekül malzemesinden yapılmıştır. Nem aktarımı için ayrı bir oran verilmediğinden bu konuda rakam söylemek doğru olmaz. Çekirdeğin yapısını ve yıkanarak nasıl temizlendiğini ısı değişim çekirdeği sayfasında görebilirsiniz.

Filtreleme: iki tarafta da aynı katmanlar

Filtre açısından iki seri birbirine yakındır. Katalogdaki parça listelerine göre hem OKS-AHE hem OKS-S200'de birincil aktif karbon filtresi ve HEPA filtre (H13) bulunur; yüksek voltajlı elektrostatik çöktürücü ise iki seride de isteğe bağlıdır. Aktif karbonlu ön filtre büyük toz parçacıklarını tutar ve suyla temizlenip yeniden kullanılabilir; HEPA katmanı ince parçacıklar için son duraktır. Katmanların ayrıntısı filtreleme sayfasında, H13 sınıfının ne anlattığı ise H13 HEPA filtre rehberinde yer alıyor.

Fark bakım tarafında çıkar. ERV'de filtrelere ek olarak çekirdeğin de zaman zaman yıkanması gerekir; üretici çekirdeği önce suya batırıp ardından duş başlığıyla yıkamayı önerir ve sarf malzemesi gerektirmediğini belirtir. Tek yönlü cihazda çekirdek olmadığı için bakım filtrelerle sınırlı kalır.

Ses: yatak odası için önemli bir sayı

Katalog değerlerine göre OKS-AHE 22 dB(A), OKS-S200 28 dB(A) gürültü düzeyindedir; OKS-MS200B için tanıtım föyünde 22–28 dB(A) aralığı verilir. Desibel doğrusal değil logaritmik bir ölçektir; 6 dB'lik fark, sessiz bir odada kulağın ayırt edebileceği bir farktır. Uyurken cihaz başınızın birkaç metre yakınında çalışacaksa bu sayı karar verirken ağırlık kazanır.

Bununla birlikte cihazın hangi duvara ve yatağa ne kadar uzağa takıldığı, hangi ayarda çalıştığı da duyduğunuz sesi değiştirir. İki değeri karşılaştırırken ölçüm koşullarını satıcıdan sormak yerinde olur.

OKS-AHE ve OKS-S200 karşılaştırma tablosu

Kapasite satırı ilk bakışta yanıltıcı görünebilir. OKS-S200'ün 200 m³/h değeri yalnızca içeri verilen havayı tanımlar. OKS-AHE ise hem verir hem çeker; yani iki sayı aynı işi anlatmaz. Ölçü ve kapasite seçimini ölçüler rehberinde örnek hesapla anlattık.

Hangi evde hangisi daha mantıklı?

ERV'nin öne çıktığı durumlar:

• Kışın aylarca ısıtılan ve penceresi çoğu zaman kapalı kalan yatak odası, çocuk odası ya da çalışma odası.
• Gece sessizliğin öncelik olduğu, cihazın yatağa yakın çalışacağı odalar.
• Kapıları ve pencereleri sıkı kapanan, havanın kendiliğinden çıkacak yolu az olan yeni ya da yalıtımı yenilenmiş daireler.
• Duvarda iki delik açmanın sorun olmadığı ve yaklaşık 50 × 70 cm'lik ön yüze yer bulunan duvarlar.

Tek yönlü cihazın mantıklı olduğu durumlar:

• Asıl hedefin dışarıdaki tozu süzerek odaya temiz hava vermek olduğu, kışın ısı kaybının ikinci planda kaldığı ılıman bölgeler.
• Banyo ve mutfakta çalışan aspiratörler sayesinde evden havanın düzenli çıktığı daireler.
• Duvarda yer darlığı olan ya da tek delikle yetinmek istenen odalar; bu noktada daha küçük gövdeli OKS-MS200B de seçenekler arasına girer.
• Elektrik tüketiminin düşük tutulmak istendiği kullanım; tek yönlü seri katalogda 28 W, ERV 48 W olarak verilir.

Pek çok evde karar tek bir sayıya bağlı değildir. Aynı evde yatak odası için ERV, salonun bir köşesi için tek yönlü cihaz seçmek de makul bir yoldur. Tüm modelleri yan yana görmek için modeller sayfasına, duvar ve delik hazırlığı için kurulum sayfasına bakabilirsiniz. Fiyatı etkileyen kalemleri fiyat rehberinde topladık; evinize uygun seçeneği konuşmak isterseniz iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.