H13 HEPA filtre nedir, sınıflar neyi anlatır ve ön filtre neden önemli?

Sabah güneşi salona vurduğunda havada süzülen toz zerreciklerini görürsünüz. Onlar havadaki parçacıkların en iri ve en kolay yakalananlarıdır; asıl zorlu olanlar gözle görülmeyecek kadar küçüktür. H13, Avrupa'da EN 1822 standardıyla tanımlanan HEPA filtre sınıflarından biridir ve filtrenin en zor yakaladığı parçacık boyutunda bile parçacıkların en az %99,95'ini tutması anlamına gelir. Bu bir laboratuvar sınıflandırmasıdır. Filtrenin cihaz içinde aynı başarıyı göstermesi ise büyük ölçüde çerçevenin ne kadar iyi sızdırmazlık sağladığına ve önündeki ön filtrenin HEPA'yı ne kadar koruduğuna bağlıdır.

Harflerin anlamı: E, H ve U sınıfları

EN 1822 yüksek verimli hava filtrelerini üç gruba ayırır. E harfi EPA (yüksek verimli partikül hava filtresi), H harfi HEPA, U harfi ise ULPA (çok düşük geçirgenlikli filtre) sınıflarını gösterir. Harfin yanındaki sayı büyüdükçe filtreden geçebilen parçacık oranı küçülür.

Tablodan iki şey okunur. H13 ile H14 arasındaki fark ilk bakışta küçük görünür, ama filtreden geçen kısma bakınca tablo değişir: H13'te 10.000 parçacıktan en fazla 5'i geçebilirken H14'te bu sayı 0,5'e iner. Öte yandan ev ve ofis havalandırmasında H13, yüksek tutma oranı ile makul hava direnci arasında sık tercih edilen bir dengedir. H14 ve U sınıfları daha çok temiz oda, laboratuvar ve ameliyathane gibi özel alanlarda karşımıza çıkar.

Uluslararası tarafta ISO 29463 standardı benzer bir sınıflandırma yapar, ancak sınıf adları farklıdır. Ürün tanıtımlarında geçen "H13" ifadesi genellikle EN 1822'deki sınıfı anlatır.

"En zor yakalanan parçacık boyutu" ne demek?

Bir filtre parçacıkları tek bir yöntemle değil, birkaç fiziksel etkiyle tutar. İri parçacıklar, havanın liflerin çevresinde yön değiştirdiği yerde ataletleri yüzünden yollarına devam eder ve life çarpar. Orta boydakiler liflerin yanından geçerken onlara takılır. Çok küçük olanlar ise hava molekülleriyle çarpışarak rastgele bir zikzak çizer ve bu sırada bir life değme olasılıkları artar.

Bu etkilerin hiçbirinin güçlü olmadığı bir ara boyut vardır; genellikle 0,1–0,3 mikrometre civarına düşer. Buna en zor yakalanan parçacık boyutu, İngilizce kısaltmasıyla MPPS denir. EN 1822 filtreyi tam bu en zayıf noktada test eder. Bu yüzden H13 için verilen %99,95, filtrenin en kötü koşuldaki başarısını anlatır; daha büyük ve daha küçük parçacıklarda tutma oranı genellikle daha yüksektir. Yani bu sayı belirli bir boyuta verilmiş tekil bir vaat değil, filtrenin alt sınırını belirleyen bir sınıflandırmadır.

OksiTek'teki H13 filtre: ürün verisini ayrı okumak

OksiTek'in tanıtım föyünde H13 filtre şu özelliklerle anlatılır: plastik çerçeve, renksiz ve kokusuz dolgu macunu, yüksek verimli HEPA filtre malzemesi, H13 filtreleme seviyesi, büyük toz tutma kapasitesi ve %99,97'ye kadar PM2.5 giderme verimliliği. Katalogdaki parça listelerinde de OKS-AHE ve OKS-S200 serileri için HEPA filtre (H13) yer alır. OKS-MS200B'nin bilgi kartında birincil aktif karbon ve HEPA filtre birlikte gösterilir.

Burada iki sayı yan yana geldiği için karıştırmamak önemli:

• %99,95, EN 1822'nin H13 sınıfı için koyduğu alt sınırdır ve en zor yakalanan parçacık boyutunda, standart bir test yöntemiyle ölçülür.
• %99,97'ye kadar, üreticinin kendi tanıtımında PM2.5 giderme verimliliği için verdiği değerdir. "Kadar" ifadesi bunun bir üst değer olduğunu gösterir; PM2.5 ise 2,5 mikrometre ve altındaki parçacıkların toplamını anlatır.

İki değer farklı şeyleri, farklı koşullarda anlatır; biri diğerinin yerine kullanılamaz ve doğrudan kıyaslanamaz. Bir not daha: Tanıtım föyünde H13 filtre başlığı "isteğe bağlı" ibaresiyle geçer. Teklif alırken cihazınızda H13 filtrenin bulunup bulunmadığını açıkça sormanızı öneririz.

Çerçeve sızdırmazlığı neden bu kadar önemli?

Hava her zaman en kolay yolu seçer. Yüksek verimli bir filtre malzemesi sık dokulu olduğu için havaya belli bir direnç gösterir. Çerçevenin kenarında tek bir milimetrelik aralık kalsa bile havanın bir kısmı filtreden geçmek yerine bu aralıktan kaçar ve içindeki parçacıklar hiç süzülmeden odaya ulaşır. Böyle bir durumda filtre malzemesi H13 olsa bile sistemin toplam başarısı çok daha düşük kalır.

Bu yüzden iyi bir HEPA filtrede iki şeye bakılır. Birincisi, filtre malzemesinin çerçeveye boşluksuz yapıştırılmasıdır; bu işi dolgu macunu görür. OksiTek tanıtımında macunun renksiz ve kokusuz olduğu belirtilir. İkincisi, çerçevenin cihazdaki yuvasına tam oturmasıdır. Tanıtıma göre plastik çerçeve, kağıt çerçeveye göre daha iyi sızdırmazlık sağlar ve çıkarırken pürüzsüz kalır. Kağıt ya da karton çerçeveler nemli ortamda şeklini kaybedebildiği için bu ayrım ev kullanımında da anlam taşır.

Filtre değiştirirken siz de sızdırmazlığa katkıda bulunursunuz. Filtreyi varsa üzerindeki yön işaretine göre takın, yuvaya tam oturduğundan emin olun ve kapağı zorlamadan kapatın. Kenarı ezilmiş veya çerçevesi çatlamış bir filtre, filtre malzemesi sağlam olsa bile verimin belirgin biçimde düşmesine yol açar.

Ön filtre HEPA'yı nasıl korur?

HEPA filtrenin sık dokulu yapısı ince parçacıklar için biçilmiş kaftandır, ama iri toz, tüy ve lifler için gereksiz pahalı bir duraktır. İri parçacıklar HEPA'nın yüzeyini kısa sürede kaplar, hava direnci artar ve cihazın taşıdığı hava miktarı düşer. Filtre de daha erken değişim ister.

Ön filtre bu iri yükü önceden alır. OksiTek'te bu görevi birincil etkili aktif karbon "ikisi bir arada" filtre üstlenir. Tanıtım föyüne göre plastik çerçevelidir, yüzeyi aktif karbon tozu püskürtülmüş kompozit fiberden oluşur, büyük toz parçacıklarını tutar ve hava akışına düşük direnç gösterir. Suyla temizlenip yeniden kullanılabildiği için sarf maliyetini de azaltır.

Aktif karbon genel olarak bazı gaz ve koku moleküllerini yüzeyinde tutmasıyla bilinir; HEPA ise gazlarla ilgilenmez, yalnızca parçacıkları tutar. Bu ön filtrenin koku üzerindeki etkisine dair ölçülmüş bir değer kaynaklarımızda yer almadığı için burada bir oran vermiyoruz.

Üçüncü bir katman da mümkündür: İsteğe bağlı elektrostatik çöktürücü modülü, üretici tanıtımına göre ana filtrenin ömrünü uzatır. Nasıl çalıştığını elektrostatik filtre ve PM2.5 rehberinde anlattık. Tüm katmanların sırası ve görevleri filtreleme sayfasında bir arada.

Bakım: hangisi yıkanır, hangisi değişir?

Ön filtre suyla temizlenebilir ve iyice kuruduktan sonra yerine takılır. HEPA filtreler ise genel olarak yıkanmaz, çünkü ince lif yapısı su ve fırçayla bozulabilir. OksiTek kaynaklarında HEPA filtrenin yıkanabildiğine dair bir bilgi yoktur; bu yüzden onu değişen parça olarak düşünmek doğru olur.

Değişim aralığı için tek bir süre vermek yanıltıcı olur. Ana cadde kenarındaki bir dairede, inşaat yakınındaki bir evde veya kışın soba kullanılan bir mahallede filtre, sessiz bir sokağa göre çok daha hızlı dolar. Şu işaretler değişim zamanının yaklaştığını gösterir:

• Cihazdan gelen hava akışının belirgin biçimde azalması.
• Fan sesinin karakterinin değişmesi.
• Filtre yüzeyinin baştan sona koyulaşması.
• Ön filtre temizlendiği hâlde akışın toparlanmaması.

Isı geri kazanım cihazı seçiminde filtre konusunu iki tip arasındaki farklarla birlikte görmek isterseniz ERV ile tek yönlü havalandırma karşılaştırmasına bakabilirsiniz. Yedek filtre tedariki ve cihazınıza uygun filtre için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.